Podbiał pospolity to jedna z tych roślin, które co roku jako pierwsze przypominają, że zima naprawdę się kończy. Kiedy ziemia jest jeszcze chłodna, a trawa dopiero zaczyna się zielenić, nagle na poboczach i skarpach pojawiają się małe, żółte kwiaty. Wiele osób mija je obojętnie albo myli z mniszkiem, a to właśnie podbiał od wieków był zbierany jako naturalne wsparcie przy kaszlu i problemach z gardłem.
To zioło proste, dzikie i niepozorne, ale jak wiele roślin leczniczych wymaga wiedzy i umiaru. W tym wpisie pokażę, gdzie podbiał rośnie, kiedy i jak go zbierać, jak suszyć oraz na co zwrócić uwagę, żeby korzystać z niego bezpiecznie.
Odwiedź naszą grupę na FACEBOOK
Jak rozpoznać podbiał pospolity
Podbiał pospolity jest rośliną charakterystyczną, ale bywa mylony z mniszkiem lekarskim. Kluczowe są pora występowania oraz wygląd kwiatów i liści.
Wygląd kwiatów
Kwiaty pojawiają się bardzo wcześnie, często już w marcu, jeszcze zanim wyrosną liście.
Cechy charakterystyczne kwiatów:
– intensywnie żółte, przypominające małe mniszki
– osadzone pojedynczo na łodydze
– łodyga jest krótka, gruba, łuskowata, bez liści
– łodyga ma kolor brunatno-czerwonawy lub zielonkawy
– kwiat zamyka się na noc i w pochmurne dni
To bardzo ważna cecha: kwiaty wyrastają z ziemi „na gołej łodydze”, bez liści.
Wygląd liści
Liście pojawiają się dopiero po przekwitnięciu kwiatów, zwykle w maju.
Cechy liści:
– duże, sercowate lub okrągławe
– brzeg nieregularnie ząbkowany
– wierzch liścia zielony i gładki
– spód liścia biały, filcowaty, miękki w dotyku
– liście osadzone na długich ogonkach
To jedna z najważniejszych cech rozpoznawczych podbiału: biały, filcowaty spód liścia.
Gdzie rośnie podbiał
Podbiał rośnie powszechnie na terenie całej Polski oraz w większości krajów Europy.
Najczęściej można go spotkać:
- na poboczach dróg i ścieżek
- na skarpach, nasypach i rumowiskach
- na nieużytkach i obrzeżach pól
- na glebach gliniastych i wilgotnych
Ze względu na to, że często rośnie przy drogach, do zbioru należy wybierać miejsca oddalone od ruchu samochodowego oraz terenów zanieczyszczonych.
Zobacz również nasz Atlas ziół
Kiedy zbierać podbiał
Podbiał ma charakterystyczny cykl rozwoju. Najpierw pojawiają się kwiaty, a dopiero później liście.
Kwiaty:
– zbiera się od marca do kwietnia
– powinny być w pełni rozwinięte, żółte
Liście:
– zbiera się od maja do czerwca
– wybiera się młode, zdrowe liście bez plam
Jak zbierać podbiał
Zbiór powinien odbywać się w suchy, słoneczny dzień.
Kwiaty należy delikatnie odrywać palcami lub ścinać nożyczkami.
Liście ścina się same blaszki liściowe, bez ogonków.
Nie należy wyrywać całych roślin ani zbierać wszystkiego z jednego miejsca.
Jak suszyć podbiał
Kwiaty:
Rozkłada się cienką warstwą w przewiewnym, zacienionym miejscu. Suszenie powinno przebiegać szybko, aby kwiaty nie ciemniały.
Liście:
Rozkłada się pojedynczo, najlepiej spodem do góry. Suszy się w cieniu, w miejscu dobrze wentylowanym. Prawidłowo wysuszone liście są kruche i jasnozielone.
Susz przechowuje się w szklanych słoikach lub papierowych torbach, nie dłużej niż jeden rok.
Najlepsza temperatura suszenia podbiału
Podbiał (kwiaty i liście) suszy się w niskiej temperaturze, ponieważ łatwo traci właściwości.
Optymalna temperatura
Najlepsza temperatura suszenia podbiału to
20–30°C
Jest to zakres bezpieczny zarówno dla kwiatów, jak i liści.
Suszenie naturalne (najlepsze)
– temperatura pomieszczenia: 20–25°C
– miejsce: cień, dobra wentylacja
– brak bezpośredniego słońca
– cienka warstwa roślin
Jeśli używasz suszarki lub piekarnika:
– temperatura maksymalna: 35°C
– drzwiczki lekko uchylone (przy piekarniku)
– stały przepływ powietrza
Nie przekraczaj 35°C.
Właściwości podbiału (potwierdzone działanie)
Podbiał zawiera m.in.:
- śluzy roślinne
- flawonoidy
- garbniki
Działanie:
- łagodzi kaszel suchy i mokry
- osłania błony śluzowe gardła
- wspiera drogi oddechowe
- delikatnie przeciwzapalny
Tradycyjnie stosowany przy:
- kaszlu
- chrypce
- podrażnieniu gardła
Odwiedź nasz kanał na YouTube
Co można zrobić z podbiału
Napar:
Jedną łyżeczkę suszu zalewa się szklanką gorącej, ale nie wrzącej wody. Parzy się około 10 minut pod przykryciem.
Syrop:
Przygotowuje się go ze świeżych kwiatów lub liści z dodatkiem cukru lub miodu. Stosuje się wyłącznie krótkotrwale.
Mieszanki ziołowe:
Podbiał łączy się z innymi ziołami na kaszel, na przykład z babką lancetowatą, tymiankiem lub lipą.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Podbiał zawiera alkaloidy pirolizydynowe, które przy długotrwałym stosowaniu mogą obciążać wątrobę.
Nie zaleca się stosowania:
– u kobiet w ciąży i karmiących
– u dzieci
– u osób z chorobami wątroby
Podbiał należy stosować wyłącznie krótkotrwale, przez kilka dni, najlepiej jako składnik mieszanek ziołowych, a nie samodzielnie.
Podbiał to skuteczne zioło na kaszel, ale wymaga rozsądnego i świadomego stosowania. Nie jest rośliną przeznaczoną do długotrwałego ani profilaktycznego picia.